Skip to main content

Culture and Creativity

Συνοχή και ευημερία

Γιατί η κοινωνική συνοχή είναι ζωτικής σημασίας για την Ευρώπη

Καθώς εξέρχεται από μια σειρά κρίσεων, η Ευρώπη αντιμετωπίζει όλο και μεγαλύτερες κοινωνικές ανισότητες, ανομοιογενείς πληθυσμούς, λαϊκισμό, ριζοσπαστικοποίηση και άλλες απειλές. Η στήριξη του ρόλου του πολιτισμού αποτελεί ζωτική πτυχή της οικοδόμησης της κοινωνικής συνοχής. Ο πολιτισμός είναι αναγκαίος για την αποφυγή και για την επίλυση συγκρούσεων. Αποτελεί ιδανικό μέσο επικοινωνίας που δεν γνωρίζει γλωσσικούς φραγμούς, ενισχύει τους ανθρώπους και διευκολύνει την κοινωνική συνοχή, συμπεριλαμβανομένης της συνοχής μεταξύ προσφύγων, μεταναστών και πληθυσμών υποδοχής. Αποτρέπει την περιθωριοποίηση των ανθρώπων με βάση την πολιτιστική τους ταυτότητα, την κοινωνικοοικονομική τους κατάσταση, την ηλικία τους και άλλους παράγοντες.

Η πολιτιστική συμμετοχή βελτιώνει επίσης την υγεία και την ευημερία. Η διαβίωση κοντά σε τόπους που σχετίζονται με την πολιτιστική κληρονομιά της Ευρώπης μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα ζωής, ενώ η πολιτιστική πρόσβαση είναι ένας από τους σημαντικότερους καθοριστικούς παράγοντες της ψυχολογικής ευημερίας.

Ο ρόλος της Επιτροπής

Η Επιτροπή στοχεύει στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής μέσω της προώθησης του πολιτισμού και της πολιτιστικής ζωής και μέσω της ενίσχυσης της πρόσβασης στον πολιτισμό με τη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, την προώθηση πολιτιστικών πρωτοβουλιών και την ανάπτυξη αισθήματος προσωπικής χειραφέτησης και δημοκρατικής συνείδησης.

Οι πολιτικές και οι πρωτοβουλίες της Επιτροπής στον τομέα αυτόν δίνουν ιδιαίτερη προσοχή στα συμφέροντα και τις ανάγκες των μειονεκτουσών ομάδων, όπως, για παράδειγμα, οι νέοι, οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με αναπηρία, τα άτομα που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών ή προσφύγων και τα άτομα που ζουν σε συνθήκες φτώχειας ή υλικής στέρησης.

Για την επίτευξη των καλύτερων δυνατών αποτελεσμάτων από τις πρακτικές συνοχής και ευημερίας, ενθαρρύνεται η συνεργασία με άλλους τομείς, όπως η εκπαίδευση, η κοινωνική μέριμνα, η υγειονομική περίθαλψη, η επιστήμη και η τεχνολογία, καθώς και η περιφερειακή και αστική ανάπτυξη.

Στήριξη της ΕΕ για τον πολιτισμό και την κοινωνική συνοχή

Η Επιτροπή ηγήθηκε διαφόρων πρωτοβουλιών για την αξιοποίηση της δύναμης του πολιτισμού και της πολιτιστικής πολυμορφίας προς όφελος της κοινωνικής συνοχής και της ευημερίας. Από το 2008 η Επιτροπή έχει χαρακτηρίσει την κοινωνική συνοχή ως έναν από τους τομείς προτεραιότητας της πολιτιστικής πολιτικής της. Το Ευρωπαϊκό Έτος Διαπολιτισμικού Διαλόγου (2008) και η Πλατφόρμα για τη Διαπολιτισμική Ευρώπη (2008-2013) μπορούν να επισημανθούν ως πρωτοβουλίες προς αυτή την κατεύθυνση.

Η νέα ευρωπαϊκή ατζέντα για τον πολιτισμό, που εγκρίθηκε το 2018, ενίσχυσε περαιτέρω την κοινωνική διάσταση της πολιτιστικής πολιτικής. Επί του παρόντος, το πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη» αποτελεί την κύρια πηγή χρηματοδότησης για έργα στον εν λόγω τομέα.

Την περίοδο 2017-2019 η Επιτροπή συγκάλεσε επίσης μια ομάδα εμπειρογνωμόνων της ανοικτής μεθόδου συντονισμού των κρατών μελών της ΕΕ, η οποία κατάρτισε κατευθυντήριες γραμμές για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και τα πολιτιστικά ιδρύματα με θέμα «Από την κοινωνική ένταξη στην κοινωνική συνοχή: ο ρόλος της πολιτικής για τον πολιτισμό» (2019).

Την περίοδο 2016-2017 συγκλήθηκε μια άλλη ομάδα της ανοικτής μεθόδου συντονισμού για να συζητήσει την ένταξη των μεταναστών και των προσφύγων στις κοινωνίες μέσω των τεχνών και του πολιτισμού. Η έκθεσή της περιλαμβάνει 23 συστάσεις που επικεντρώνονται σε τρία θέματα: χειραφέτηση μέσω του διαπολιτισμικού διαλόγου και των τεχνών, διατομεακή εργασία και συνεργασία, καθώς και αξιολόγηση των στόχων και σχεδίων διαπολιτισμικού διαλόγου.

Ένα άλλο σημαντικό έγγραφο που παρουσιάζει τη συμβολή των δημόσιων πολιτιστικών ιδρυμάτων στην προώθηση της κοινωνικής συνοχής είναι η έκθεση σχετικά με τον ρόλο των δημόσιων καλλιτεχνικών και πολιτιστικών ιδρυμάτων στην προώθηση της πολιτιστικής πολυμορφίας και του διαπολιτισμικού διαλόγου (2012-2014). Η ιδέα της έκθεσης είναι να βοηθήσει τα ειδικευμένα δημόσια πολιτιστικά ιδρύματα, τους καλλιτέχνες και τις κοινότητες, καθώς και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, να αξιοποιήσουν το δυναμικό του πολιτισμού προς όφελος όλων.

Διάλογος με την κοινωνία των πολιτών

Η κοινωνική ένταξη περιλαμβάνεται επίσης στο θεματολόγιο του διαρθρωμένου διαλόγου της ΕΕ με την κοινωνία των πολιτών. Στο πλαίσιο των Φωνών Πολιτισμού («Voices of Culture»), πραγματοποιήθηκαν συζητήσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με συναφή θέματα:

Ποια είναι τα επόμενα βήματα;

Το πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη» διοργανώνει τακτικά ανοικτές προσκλήσεις υποβολής προτάσεων για δραστηριότητες εντός και εκτός της ΕΕ. Οι δραστηριότητες αυτές μπορούν να συμβάλουν στην προώθηση του διαπολιτισμικού διαλόγου, στο άνοιγμα προς άλλους πολιτισμούς, καθώς και, για παράδειγμα, στην ένταξη των προσφύγων και των μεταναστών.

Μια νέα προπαρασκευαστική δράση που προτείνεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για το 2020 θα διευκολύνει την ανταλλαγή εμπειριών και επιτυχημένων παραδειγμάτων σε επίπεδο ΕΕ, σε σχέση με τον ρόλο του πολιτισμού στην ευημερία σε τοπικό επίπεδο. Η εν λόγω δράση θα υλοποιηθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Βρείτε περισσότερες πληροφορίες στο ετήσιο πρόγραμμα εργασίας του 2020 [pdf] για την υλοποίηση δοκιμαστικών σχεδίων και προπαρασκευαστικών ενεργειών στους τομείς της εκπαίδευσης, της νεολαίας, του αθλητισμού και του πολιτισμού.