Tip ta' proġett:  faċilità kulturali 

Studios tal-arkitettura: ALA Architects 

Sponsor prinċipali: il-Belt ta’ Helsinki 

Sena ta’ tlestija: 2018 

Materjali: Injam, ħġieġ, konkrit 

Erja totali: 17,100 m² 

Premjijiet:

• Librerija Pubblika tas-Sena 2019  
• Vuoden Teräsrakenne 2018 
• Premju AZ tal-pubbliku  
• Premju Ewropew għad-Disinn tal-Azzar 
• L-Aħjar Proġett ta’ Patrimonju tal-Premju ta’ Infuwenzar 2020
• Magħżula mal-finalisti għall-Premju EUmies 2019 

Belt / sfond reġjonali

Il-proġett inizjalment kellu l-għan li joħloq bini li jaħdem bħala spazju tal-belt fil-qalba tal-pajsaġġ urban, ikkaratterizzat mill-ftuħ tiegħu għall-pubbliku, is-sikurezza, u d-dħul bla ħlas għal kulħadd. 

Il-post strateġiku ta’ Oodi fuq in-naħa l-oħra tal-Eduskuntatalo (Kamra tal-Parlament) intgħażel apposta bħala simbolu tal-interkonnessjoni bejn il-Gvern u l-pubbliku. Il-post magħżul ipoġġi l-librerija l-ġdida fiċ-ċentru tad-distrett kulturali tal-belt, qrib diversi istituzzjonijiet prominenti. 

Helsinki nediet kompetizzjoni arkitettonika għad-disinn tal-librerija futura, filwaqt li insistiet fuq is-sostenibbiltà u t-taħlit tagħha fil-kuntest urban. 

Soluzzjoni

L-isem “Oodi” ntgħażel biex iwassal sens ta’ omaġġ u jagħti ġieħ lill-belt u lir-residenti tagħha. It-traduzzjoni bħala “Għanja” tal-isem tirrifletti r-rwol tal-librerija bħala ċelebrazzjoni tal-kultura, l-għarfien u d-demokrazija. 

L-istruttura tal-librerija hi magħmula prinċipalment minn żoni pubbliċi, u tippreżenta għażla estensiva ta’ servizzi. Il-viżitaturi jistgħu jinvolvu ruħhom f’bosta attivitajiet u jsegwu l-interessi tagħhom b’mod proattiv. Dan iservi bħala pjattaforma li dejjem tevolvi għat-tagħlim u t-tkabbir personali kemm għar-residenti ta’ Helsinki kif ukoll għall-viżitaturi tagħha. 

It-tqassim arkitettorali jaqsam il-funzjonijiet tal-librerija fi tliet livelli: sular terran mimli ħajja, sular ta’ fuq kwiet, u bejniethom volum magħluq b’funzjonijiet multifunzjonali. Il-kunċett tad-disinn hu bbażat fuq l-interkonnessjoni tat-tliet livelli. Il-pjazza quddiem il-bini testendi ġewwa minn ġol-faċċata tal-ħġieġ u tikkonnettja mal-ispazji pubbliċi tal-pjanterran.  It-tielet sular jippreserva l-atmosfera tradizzjonali tal-librerija u għandu Gallarija taċ-Ċittadini li tagħti fuq il-pajsaġġ urban. 

Bejn dawn iż-żewġ livelli, it-tieni sular, imqiegħed ġo massa tal-injam magħweġ, għandu l-aktar spazju intimu. Il-massa ġiet imtawla vertikalment, b’konnessjonijiet javvanzaw bil-mod mas-saffi kemm fuq kif ukoll taħt. 

Kriterji għal kwalità għolja (kuntest, sens ta’ post, diversità, sbuħija)

• Ir-regoli tal-kompetizzjoni għamlu enfasi sinifikanti fuq l-iżgurar tal-integrazzjoni tal-bini futur fin-nisġa urbana (iż-żona tal-bajja urbana ta’ Töölönlahti magħrufa għall-attrazzjonijiet kulturali tagħha, u l-opportunitajiet ta’ rikreazzjoni). 
• Il-bini hu nZEB (bini b’użu ta’ kważi żero enerġija skont il-klassifikazzjoni tal-UE). Matul il-proċess tal-kostruzzjoni ntużaw il-materjali lokali u tqiesu l-kundizzjonijiet klimatiċi lokali. 
• Il-prinċipji tad-disinn tas-servizz ġew applikati biex itejbu l-esperjenza tal-klijent, li jinkludu s-sinjali, l-għamara, u l-arranġament materjali. It-tim tal-librerija jkompli jinvolvi lill-voluntiera fl-ippjanar ta’ kunċetti ġodda ta’ servizz u bidliet fit-tqassim.  
• Biex jenfasizza l-valur tal-ugwaljanza tagħhom, Oodi introduċa toilets newtrali għall-ġeneru, li jagħmlu l-użu tagħhom aktar faċli għat-tfal u għall-ġenituri. 

Governanza u mmaniġġar

Filwaqt li l-Viċi Sindku għall-Kultura u d-Divertiment mexxa t-tim maniġerjali ewlieni, diversi gruppi maniġerjali oħrajn kellhom rwol aktar prattiku fil-proċess ta’ eżekuzzjoni. 

Bħalissa, il-librerija nnifisha timpjega staff ta’ 64 membru, iżda bosta individwi addizzjonali, kemm direttament kif ukoll indirettament, jikkontribwixxu għat-tkomplija tal-operat tagħha. 

Baġit u finanzjament

Madwar €93 miljun ġew allokati għall-kostruzzjoni fiżika, bi stima addizzjonali ta’ €2 miljun maħsuba għall-ippjanar ta’ qabel il-kostruzzjoni, proġetti, u spejjeż relatati. Il-finanzjament tal-proġett kien jinkludi 69% mill-belt ta’ Helsinki u 31% l-oħrajn ġew minn fondi nazzjonali Finlandiżi. 

Ideat trasferibbli

• Meta tistabbilixxu l-kriterji ta’ evalwazzjoni għal kompetizzjoni arkitettorali, poġġu enfasi sinifikanti fuq l-armonizzazzjoni effettiva tal-bini mal-post tiegħu fil-belt, l-użu tiegħu, is-sostenibbiltà (effiċjenza enerġetika), u l-fattibbiltà prattika minbarra l-merti arkitettorali.  
• Inkorporaw l-ideat u l-feedback tar-residenti fl-ippjanar u t-tfassil tal-bini l-ġdid, pereżempju permezz ta’ avvenimenti urbani, workshops, pjattaformi online, u kampanji. 
• Offru żvilupp u modifika kontinwi tas-servizzi u t-tfassil, pereżempju permezz ta’ bbaġitjar parteċipattiv għal proġetti pilota.