Organizacje zajmujące się ochroną dziedzictwa kulturowego, które są ukierunkowane na ogół społeczeństwa i wnoszą swój wkład w historię, solidarność oraz integrację Europy, zaprasza się do udziału w naborze wniosków ogłoszonym przez kraje UE uczestniczące w działaniu na rzecz Znaku Dziedzictwa Europejskiego.

Znak Dziedzictwa Europejskiego zwiększa widoczność nie tylko samych obiektów dziedzictwa, lecz także ich oddziaływania. Zachęca się podmioty tworzące przestrzeń dla społeczności i zaangażowania społecznego, by rozważyły sposoby, w jakie można włączać młodych ludzi w poznawanie historii Europy i podkreślać jej znaczenie w ich współczesnym życiu.

Dlaczego warto wziąć udział?

Uzyskanie Znaku Dziedzictwa Europejskiego wiąże się z szeregiem korzyści, do których należą:

• nowa perspektywa interpretacyjna, podkreślająca znaczenie danego obiektu w historii Europy oraz jego rolę w projekcie integracji europejskiej
• możliwości szkoleń i rozwoju kompetencji, które pomogą podnieść umiejętności i poszerzyć wiedzę fachową zespołu
• szerszy dostęp do środków finansowych na wsparcie realizacji ambitnych zamierzeń
• członkostwo w dynamicznej europejskiej sieci, która łączy dany obiekt z innymi obiektami wyróżnionymi Znakiem Dziedzictwa Europejskiego oraz umożliwia wartościową wymianę wiedzy, doświadczeń i najlepszych praktyk
• udział w prestiżowej ceremonii wręczenia nagród europejskich, a następnie w dwudniowym forum gromadzącym społeczność Znaku Dziedzictwa Europejskiego.

Kryteria kwalifikowalności

We wniosku o przyznanie Znaku Dziedzictwa Europejskiego należy wykazać:

• symboliczną wartość europejską obiektu
• rolę, jaką odegrał w historii i kulturze Europy lub budowaniu Unii Europejskiej.

Kraje uczestniczące w działaniu

Kraje uczestniczące w tym działaniu określono w decyzji ustanawiającej działanie na rzecz Znaku Dziedzictwa Europejskiego.

Jakie formy dziedzictwa się kwalifikują?

Spis obiektów kwalifikujących się do przyznania znaku określono w ramach prawnych dotyczących Znaku Dziedzictwa Europejskiego. Do obiektów tych zalicza się:

• zabytki
• zabytki przyrody, obiekty podwodne, archeologiczne, przemysłowe lub miejskie
• krajobrazy kulturowe
• miejsca pamięci
• dobra kultury
• obiekty kultury
• dziedzictwo niematerialne związane z danym miejscem, w tym dziedzictwo współczesne.

Chociaż większość dotychczasowych zgłoszeń dotyczyła obiektów materialnego dziedzictwa kulturowego, niektóre odnoszą się też do dziedzictwa niematerialnego. Pojęcie „obiektu” w kontekście Znaku Dziedzictwa Europejskiego może obejmować również aspekty dziedzictwa niematerialnego, takie jak folklor, tradycje czy umiejętności, które nie mają fizycznej lokalizacji.

Jak można zgłaszać obiekty?

Unia Europejska może przyznać Znak Dziedzictwa Europejskiego w odpowiedzi na wnioski trojakiego rodzaju:

1. pojedynczy wniosek: dotyczy jednego obiektu
2. wniosek na szczeblu krajowym: kilka obiektów usytuowanych w tym samym kraju, które łączy jeden konkretny temat, co pozwala na złożenie wspólnego wniosku
3. wniosek na szczeblu międzynarodowym: kilka obiektów usytuowanych w różnych krajach UE, które łączy jeden konkretny temat, co pozwala na złożenie wspólnego wniosku; dotyczy to również jednego obiektu usytuowanego na terytorium co najmniej dwóch krajów UE.

W przypadku wniosków na szczeblu międzynarodowym znak zostaje przyznany danemu obiektowi jako całości i pod jedną wspólną nazwą. Jeżeli obiekt międzynarodowy spełnia wszystkie kryteria, wniosek jest traktowany priorytetowo podczas dokonywania selekcji. 

Procedura selekcji

Kryteria

W ramach odbywającej się co dwa lata procedury selekcji każdy kraj uczestniczący może wstępnie wybrać najwyżej dwa obiekty do przedłożenia panelowi europejskiemu, który następnie wybierze jeden obiekt w każdym kraju uczestniczącym.

Kryteria wstępnej selekcji ustanowiono w art. 7 ram prawnych.

Wstępna selekcja

Każdy uczestniczący kraj UE ustanawia własne procedury i własny harmonogram wstępnej selekcji obiektów zgodnie z zasadą pomocniczości.

Kraje uczestniczące przekazują Komisji formularze wniosków dotyczące wstępnie wybranych obiektów do dnia 1 marca roku, w którym odbywa się procedura selekcji, zgodnie z harmonogramem przedstawionym w ramach prawnych.

Procedura selekcji

Europejski panel niezależnych ekspertów przeprowadza procedurę selekcji obiektów na szczeblu UE. Za ostateczny wybór obiektów odpowiada Komisja. Panel wybiera maksymalnie jeden obiekt w każdym kraju uczestniczącym oraz

przygotowuje sprawozdanie dotyczące wstępnie wybranych obiektów zawierające zalecenie przyznania znaku.

Komisja Europejska następnie wyznacza obiekty, którym ma zostać przyznany znak, uwzględniając w należyty sposób zalecenia europejskiego panelu ekspertów.

Obiekty kandydujące, które nie zostały wybrane w danej rundzie, mogą w kolejnych latach być zgłaszane do wstępnej selekcji na szczeblu krajowym. Biuro ds. Znaku Dziedzictwa Europejskiego może, w razie potrzeby, udzielić pomocy przy składaniu wniosku.

Dokumentacja wniosku

Jak określono w wytycznych, w sprawie obiektów kandydujących należy kontaktować się z krajowym koordynatorem ds. Znaku Dziedzictwa Europejskiego, aby uzyskać informacje na temat wstępnej selekcji na szczeblu krajowym. Wypełniony formularz wniosku należy złożyć do odpowiedniego koordynatora krajowego.

Szczegółowe pytania prosimy kierować do Komisji Europejskiej na adres: EAC-EUROPEAN-HERITAGE-LABEL-COORDINATION@ec.europa.eu.

Więcej informacji oraz odpowiedzi na ogólne pytania dotyczące procesu składania wniosków można uzyskać u koordynatora krajowego w danym państwie członkowskim.

Na jak długo przyznaje się znak

Unia Europejska przyznaje Znak Dziedzictwa Europejskiego na stałe.

Odpowiednie państwo członkowskie regularnie monitoruje każdy obiekt, któremu przyznano znak, aby zagwarantować, że nadal spełnia on kryteria przyznania znaku oraz że jest zgodny z projektem i planem działań przedstawionymi we wniosku.

Obiekty mogą w dowolnym momencie zrezygnować ze znaku. W takich przypadkach powiadamiają o rezygnacji dane państwa członkowskie, które z kolei informują o niej Komisję. Więcej informacji na temat monitorowania, odebrania znaku lub rezygnacji można znaleźć w decyzji ustanawiającej.

Wcześniej przeprowadzone selekcje

Sprawozdania panelu europejskiego dotyczące procedur selekcji można znaleźć w części „Sprawozdania” na dole strony.