Skip to main content

Culture and Creativity

Cohesie en welzijn

Waarom sociale cohesie levensbelangrijk is voor Europa

Europa herstelde van een reeks crises, maar wordt geconfronteerd met toenemende sociale ongelijkheid, etnische diversiteit, populisme, radicalisering en andere bedreigingen. Door de rol van cultuur te ondersteunen wordt sociale cohesie tot stand gebracht en kunnen conflicten worden voorkomen of opgelost. Cultuur is ideaal om over taalgrenzen heen te communiceren, mensen een stem te geven en de sociale cohesie (onder meer tussen vluchtelingen, migranten en gastgemeenschappen) te bevorderen. Cultuur voorkomt dat mensen op basis van hun culturele identiteit, sociaal-economische status, leeftijd en andere factoren uitgesloten raken van de maatschappij.

Culturele participatie leidt ook tot een betere gezondheid en meer welzijn. Wonen in de nabijheid van plekken die behoren tot het cultureel erfgoed van Europa kan de levenskwaliteit verbeteren, en toegang tot cultuur is een van de meest bepalende factoren voor psychologisch welzijn.

De rol van de Commissie

De Commissie wil de sociale cohesie versterken door cultuur en het culturele leven te stimuleren en door de toegang tot cultuur te verbeteren via maatschappelijke betrokkenheid, het aanmoedigen van culturele initiatieven en de ontwikkeling van een gevoel van individuele emancipatie en democratisch bewustzijn.

In haar beleid en initiatieven op dit gebied gaat de aandacht van de Commissie met name uit naar de belangen en behoeften van kansarme groepen, zoals jongeren, oudere generaties, personen met een handicap, mensen met een migranten- of vluchtelingenachtergrond en mensen die in armoede of materiële ontbering leven.

Om de best mogelijke resultaten te bereiken op het gebied van cohesie en welzijn, wordt samenwerking aangemoedigd met andere domeinen zoals onderwijs, sociale zorg, gezondheidszorg, wetenschap en technologie en regionale en stedelijke ontwikkeling.

EU-steun voor cultuur en sociale cohesie

De Commissie heeft een aantal initiatieven opgezet waarmee cultuur en culturele diversiteit worden ingezet voor sociale cohesie en welzijn. Sinds 2008 beschouwt de Commissie sociale cohesie als een prioriteit in het kader van haar cultuurbeleid, wat met name tot uiting kwam in het Europees Jaar van de Interculturele Dialoog (2008) en het Platform voor Intercultureel Europa (2008-2013).

De nieuwe Europese agenda voor cultuur, die in 2018 werd goedgekeurd, heeft de sociale dimensie van het cultuurbeleid verder versterkt. Momenteel is het programma Creatief Europa de belangrijkste bron van financiering voor projecten op dit gebied.

In 2017-2019 riep de Commissie ook een deskundigengroep van de EU-lidstaten bijeen in het kader van de open coördinatiemethode. Deze stelde richtsnoeren op voor beleidsmakers en culturele instellingen met als thema “Van sociale integratie naar sociale cohesie: de rol van cultuurbeleid” (2019).

In 2016-2017 werd een andere groep bijeengeroepen in het kader van de open coördinatiemethode om de integratie van migranten en vluchtelingen in de samenleving via kunst en cultuur te bespreken. Het verslag van de groep bevat 23 aanbevelingen waarin drie thema’s centraal staan: empowerment aan de hand van de interculturele dialoog en kunst, intersectorale samenwerking en samenwerking in partnerschap, en evaluatie van doelstellingen en projecten in het kader van de interculturele dialoog.

Ook in het verslag over de rol van openbare kunst- en culturele instellingen bij het bevorderen van culturele diversiteit en interculturele dialoog (2012-2014) is het bevorderen van de sociale cohesie opgenomen als een van hun taken. Het verslag had tot doel publieke culturele instellingen, kunstenaars, gemeenschappen en beleidsmakers te helpen het potentieel van cultuur te benutten in het belang van iedereen.

Dialoog met het maatschappelijk middenveld

Sociale integratie staat ook op de agenda van de gestructureerde dialoog van de EU met het maatschappelijk middenveld. In het kader van “Voices of Culture” werd gesproken over de volgende thema’s:

Volgende stappen

Het programma Creatief Europa organiseert regelmatig oproepen tot het indienen van voorstellen voor activiteiten binnen de EU en daarbuiten. Deze activiteiten kunnen de interculturele dialoog en openheid voor andere culturen helpen bevorderen en onder meer een rol spelen bij de integratie van vluchtelingen en migranten.

Een nieuwe voorbereidende actie die het Europees Parlement voor 2020 voorstelde, moet leiden tot meer uitwisseling op EU-niveau van ervaringen en succesverhalen over de rol van cultuur voor welzijn op lokaal niveau. De Europese Commissie zal de actie uitvoeren. Meer informatie vindt u in het jaarlijks werkprogramma voor 2020 [pdf] voor de uitvoering van proefprojecten en voorbereidende acties op het gebied van onderwijs, jongerenzaken, sport en cultuur.