Skip to main content

Culture and Creativity

Spójność i dobrostan

Dlaczego spójność społeczna ma kluczowe znaczenie dla Europy

Europa, wychodząc z ostatnich kryzysów, musi zmierzyć się z rosnącymi nierównościami społecznymi, zróżnicowanymi społecznościami, populizmem, radykalizacją postaw oraz zagrożeniami terrorystycznymi. Wsparcie roli kultury jest istotnym aspektem budowania spójności społecznej. Kultura ma zasadnicze znaczenie w kontekście unikania i rozwiązywania konfliktów. Kultura jest idealnym środkiem komunikacji ponad barierami językowymi, wzmacniania pozycji ludzi i zwiększania spójności społecznej, w tym wśród uchodźców, migrantów i społeczności przyjmujących. Zapobiega marginalizacji osób ze względu na takie czynniki, jak tożsamość kulturowa, status społeczno-ekonomiczny czy wiek.

Uczestnictwo w kulturze wpływa również pozytywnie na zdrowie i dobrostan. Zamieszkiwanie w pobliżu miejsc związanych z dziedzictwem kulturowym Europy może poprawić jakość życia, a dostęp do kultury jest jednym z najważniejszych czynników warunkującym dobrostan psychiczny.

Rola Komisji

Komisja dąży do zwiększenia spójności społecznej. W tym celu promuje kulturę i życie kulturalne, zwiększa dostęp do kultury poprzez uczestnictwo obywatelskie, wspiera inicjatywy kulturalne oraz buduje poczucie indywidualnej wartości i świadomość demokratyczną.

W realizowanych w tym obszarze strategiach i inicjatywach Komisja w sposób szczególny uwzględnia interesy i potrzeby grup znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, takich jak na przykład osoby młode, osoby starsze, osoby niepełnosprawne, osoby ze środowisk migracyjnych i uchodźczych oraz osoby żyjące w ubóstwie lub doświadczające deprywacji materialnej.

Ważne jest, aby w wyniku praktyk poprawiających spójność i dobrostan osiągnąć jak największe korzyści. W tym celu warto nawiązać współpracę międzysektorową obejmującą między innymi sektor edukacji, opieki społecznej, opieki zdrowotnej, nauki i technologii, a także rozwoju regionalnego i rozwoju obszarów miejskich.

Wsparcie UE na rzecz kultury i spójności społecznej

Komisja przewodzi wielu różnym inicjatywom wykorzystującym potencjał kultury i różnorodności kulturowej do celów spójności społecznej i dobrostanu. Od 2008 r. spójność społeczna stanowi jeden z obszarów priorytetowych polityki kulturalnej realizowanej przez Komisję. Warto tu podkreślić inicjatywy takie jak Europejski Rok Dialogu Międzykulturowego (2008) i Platforma na rzecz Międzykulturowej Europy (w latach 2008–2013).

Przyjęty w 2018 r. Nowy europejski program na rzecz kultury pozwolił w jeszcze większym stopniu wzmocnić wymiar społeczny polityki kulturalnej. Obecnie głównym źródłem finansowania projektów w tym obszarze jest program „Kreatywna Europa”.

W latach 2017–2019 Komisja organizowała również posiedzenia grupy ekspertów państw członkowskich UE w ramach otwartej metody koordynacji. W wyniku tych prac powstały wytyczne dla polityków i instytucji kultury „Od włączenia społecznego do spójności społecznej: rola polityki kulturalnej” (2019).

W latach 2016–2017 powołano kolejną grupę ds. otwartej metody koordynacji w celu omówienia zagadnienia integracji migrantów i uchodźców w społeczeństwie poprzez sztukę i kulturę. W sprawozdaniu grupy znalazły się 23 zalecenia dotyczące trzech zagadnień: wzmocnienia pozycji poprzez dialog międzykulturowy i sztukę, współpracy międzysektorowej i partnerskiej oraz oceny celów i projektów związanych z dialogiem międzykulturowym.

Kolejnym ważnym dokumentem, w którym wskazano, że misją publicznych instytucji kultury jest promowanie spójności społecznej, jest „Sprawozdanie na temat roli sztuki publicznej i instytucji kultury w promocji różnorodności kulturowej oraz dialogu międzykulturowego” (2012–2014). W sprawozdaniu wyrażono nadzieję, że dzięki pomocy zaangażowanych publicznych instytucji kultury, artystów oraz społeczności, jak również polityków, potencjał kultury może zostać wykorzystany z korzyścią dla nas wszystkich.

Dialog ze społeczeństwem obywatelskim

Włączenie społeczne stanowi również punkt programu unijnego zorganizowanego dialogu ze społeczeństwem obywatelskim. W ramach dialogu „Głosy kultury” zainteresowane strony dyskutowały na następujące tematy:

Jakie będą kolejne działania?

W ramach programu „Kreatywna Europa” regularnie publikowane są otwarte zaproszenia do składania wniosków dotyczących działań w UE i poza jej terytorium. Takie działania mogą ułatwić promowanie dialogu międzykulturowego i otwartości na inne kultury. Mogą one także być pomocne w integracji uchodźców i migrantów.

Parlament Europejski przedstawił propozycję nowego działania przygotowawczego na rok 2020. Ułatwi ono wymianę doświadczeń i informacji o projektach, które odniosły sukces na szczeblu UE, związanych z wpływem kultury na dobrostan na szczeblu lokalnym. Działanie to będzie realizować Komisja Europejska. Więcej informacji na temat realizacji projektów pilotażowych i działań przygotowawczych w dziedzinie edukacji, młodzieży, sportu i kultury można znaleźć w rocznym programie prac na 2020 r.