Waarom deze steun nodig is

De Europese boekensector is ongelooflijk rijk en divers en publiceert ongeveer 580 000 titels per jaar. Toch kunnen veel lezers in Europa niet profiteren van de rijkdom en diversiteit van de Europese literatuur. Een reden daarvoor is dat literatuur uit veel Europese landen te zelden in andere Europese talen wordt vertaald. 

De boeken- en uitgeverijsector staat ook voor uitdagingen als gevolg van de opkomst van artificiële intelligentie en veranderende leesgewoonten.

Tegelijkertijd is de uitgeverijsector een van de grootste culturele sectoren van Europa, met een geschatte marktwaarde tussen 36 en 39 miljard euro. Volgens de Federation of European Publishers werken in de gehele boekenwaardeketen meer dan een half miljoen mensen.

Ontdek wat de Europese Unie doet voor de boeken- en uitgeverijsector in de vorm van subsidies, prijzen en beleidsmaatregelen.

Het programma Creatief Europa biedt subsidiemogelijkheden voor uitgevers en organisaties in de boeken- en uitgeverijsector voor de vertaling, publicatie, distributie en promotie van Europese fictie, voornamelijk voor fictie in minder wijdverbreide talen. 

Creatief Europa ondersteunt jaarlijks meer dan 500 boekvertalingen in meer dan 40 brontalen en 30 doeltalen, waarbij 300 vertalers en 400 hedendaagse schrijvers betrokken zijn, zodat de culturele en taalkundige verscheidenheid wordt bevorderd.

Sinds 2009 is er de literatuurprijs van de Europese Unie om de beste opkomende Europese auteurs, met name op het gebied van fictie, te belonen en de taalkundige verscheidenheid en uitmuntendheid van literatuur in de landen die deelnemen aan het programma Creatief Europa te vieren.

Dankzij de prijs hebben sinds 2009 meer dan 200 opkomende auteurs uit 41 landen nieuwe markten kunnen betreden en zijn hun werken in verschillende talen vertaald. De Federation of European Publishers en de European and International Booksellers Federation organiseren de literatuurprijs van de Europese Unie met steun van het programma Creatief Europa.

De Europese dag van de auteurs is een initiatief met steun van het programma Creatief Europa om jongeren aan te moedigen boeken te lezen en de diversiteit van de Europese literatuur te ontdekken. De Europese dag van de auteurs is ook een gelegenheid om de balans op te maken van bestaande initiatieven in de EU-landen en om goede praktijken op het gebied van leesbevordering uit te wisselen.

Culture Moves Europe is een mobiliteitsregeling die individuele mobiliteits- en verblijfsprojecten in landen, gebieden en regio’s van Creatief Europa ondersteunt. De regeling biedt kunstenaars en professionals uit de cultuursector subsidies om naar een ander land van Creatief Europa te reizen en daar een project uit te voeren. Met een budget van 25 miljoen euro ondersteunt Culture Moves Europe tussen 2025 en 2028 ongeveer 7 000 kunstenaars, professionals in de culturele sector en hun gastorganisaties. Culture Moves Europe is een actie van het programma Creatief Europa die door het Goethe-Institut wordt uitgevoerd.

Creatief Europa ondersteunt de boeken- en uitgeverijsector ook via de financieringsregelingen van Europese samenwerkingsprojecten, netwerken van culturele en creatieve organisaties en platforms voor de bevordering van opkomende kunstenaars. 

De volgende projecten illustreren hoe Creatief Europa de boekensector in de hele waardeketen, van auteur tot lezer, ondersteunt:

De Europese Commissie is voortdurend met de sector in gesprek via de groepen van de open coördinatiemethode (OCM), die vertegenwoordigers en beleidsmakers uit de EU-landen, mensen uit de praktijk en andere belanghebbenden uit de hele boekenwaardeketen samenbrengen. 

De EU-deskundigengroep meertaligheid en vertaling heeft in februari 2022 het verslag “Translators on the Cover” gepubliceerd, over de rol van vertalers in de culturele en de creatieve sector en bij de verspreiding van boeken over Europa.

In het verslag wordt ingegaan op de cruciale rol van vertalers in het overbruggen van taalbarrières en het mogelijk maken van de verspreiding van Europese literatuur. Er is aandacht voor de uitdagingen waarmee vertalers worden geconfronteerd en er worden oplossingen voorgesteld om het werk van vertalers te ondersteunen en hun zichtbaarheid en de erkenning van hun werk te bevorderen. 

In het verslag wordt het belang van een billijke vergoeding voor vertalers benadrukt. Het bevat ook aanbevelingen over hoe de EU en de overheidsinstellingen van de lidstaten kunnen samenwerken om de vertaling en promotie van Europese boeken te stimuleren. 

In het democratische, sociale, culturele en onderwijslandschap van Europa spelen bibliotheken op alle niveaus een sleutelrol. Sinds 2024 bestaat er een OCM-groep voor openbare bibliotheken, zoals bepaald in het door de ministers van Cultuur van de lidstaten goedgekeurde EU-werkplan voor cultuur 2023-2026.

De groep onderzoekt de toekomst van openbare bibliotheken en met name hoe de vele rollen van bibliotheken als toegangspoort naar en doorgeefluik voor cultureel werk, vaardigheden en Europese waarden kunnen worden versterkt.